Rhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije

Finicke AttractiesRhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije

Rhodiapolis – een compacte stad van de Rhodos-kolonisten op een heuvel in Lycië

Op een heuvel ten noordwesten van het vakantieoord Kumluca in de provincie Antalya, verscholen tussen de dennenbossen en de altijdgroene maquis, liggen de ruïnes van Rhodiopolis – een van de meest atypische antieke steden van Turkije. Het is niet groot: in de Lykische Unie had Rhodiopolis slechts één stem van de drie mogelijke. Maar juist hier woonde Ophramoas — de rijkste filantroop van de antieke wereld, die ongeveer 500.000 denarii aan 28 Lykische steden schonk voor de wederopbouw na de aardbeving in de 2e eeuw na Christus. Het monument ter ere van hem draagt de langste inscriptie in heel Lycië. En juist hier, op de helling van een heuvel zonder ook maar één aquaduct, werd het watervoorzieningsprobleem op briljante wijze opgelost: de stadsreservoirs vervulden tegelijkertijd de rol van watertorens en funderingen van gebouwen – een technisch wonder, verborgen onder de voeten van toeristen.

Geschiedenis en oorsprong van Rhodiapolis

De naam van de stad — Ῥοδιάπολις — betekent letterlijk 'stad van Rhodos'. Ptolemaeus en Stefanus van Byzantium noemden het Rhodia, op munten en in inscripties kwam het voor als Rhodiapolis, en Plinius de Oudere noemde het Rhodiopolis, waarbij hij het "in de bergen ten noorden van Coridalla" plaatste. De gangbare versie luidt dat de stad werd gesticht door kolonisten van het eiland Rhodos – een van de machtigste maritieme steden in de Egeïsche wereld. Zo wordt ook de naam zelf verklaard.

In de Hellenistische periode maakte Rodiapol deel uit van de Lycische Bond als een kleine polis met één stem. Vondsten van munten, inscripties en architecturale fragmenten uit de Hellenistische periode zijn schaars – de nederzetting was toen bescheiden. De echte bloei kwam in de Romeinse tijd. Juist toen groeide de kleine nederzetting op de helling van de heuvel uit tot een compacte, maar volwaardige stad met baden, een agora, een theater, zuilengalerijen en tempels.

In diezelfde tijd leefde Opraomoas – de beroemdste inwoner van Rhodiopolis. Na de verwoestende aardbeving van 140–143 n.Chr. schonk hij ongeveer 500.000 denarii voor de wederopbouw van 28 Lycische steden en financierde hij de bouw van twee tempels in zijn geboortestad. Het monument ter ere van hem, opgericht naast het theater, bevat de langste inscriptie in heel Lycië — een gedetailleerde opsomming van zijn weldaden en de eerbewijzen die hij ontving.

Een andere beroemde inwoner was Heraclitus – redenaar en kenner van de geneeskunde. Volgens de inscripties was de cultus van Athena Polia de centrale cultus van de stad in de Hellenistische en Romeinse tijd. In de late oudheid werd Rhodiapolis onderdeel van de provincie Lycië; de bisschopszetel was suffragaan van Myra. Er is slechts één bisschop bekend: Nicolaas, die aanwezig was op het Concilie van Constantinopel in 518.

De stad werd in 1842 ontdekt door de reiziger T. A. B. Spratt. In 1894 stelde een groep onder leiding van E. Krikla de eerste gedetailleerde documentatie van de inscripties van Opramoas samen. In 2005 werd het gebied verwoest door een hevige bosbrand. Systematische opgravingen begonnen in 2006 onder leiding van Nevzat Çevik van de Akdeniz Universiteit, met steun van het Turkse Ministerie van Cultuur.

Architectuur en bezienswaardigheden

Rhodiopolis is een van de meest compacte en ongebruikelijk geplande antieke steden van Lycië. Het onderscheidt zich door de bijna volledige afwezigheid van open ruimte: straten, gebouwen en cisternen zijn met virtuoze precisie op elkaar afgestemd, gedicteerd door het steile reliëf van de heuvel.

De grote baden

De grote baden zijn het belangrijkste opgegraven bouwwerk van de stad. Ze beslaan een oppervlakte van 1077 vierkante meter en dateren uit de 2e eeuw na Christus. De baden zijn bewust aan de onderkant van de heuvel geplaatst: juist hier kon het water onder de grootste druk de thermen voeden, en de afmetingen van het bouwwerk lieten niet toe om het hoger te plaatsen. Het complex omvat een caldarium, een tepidarium en een frigidarium met ramen op het zuiden — voor een maximaal gebruik van daglicht en zonnewarmte. De oostelijke muur is bewaard gebleven tot aan het niveau van het gewelf.

Monument van Opraomoas

Naast het theater staat een monument voor de rijkste Lykische weldoener – Opramoas. De muren van het monument zijn volledig bedekt met inscripties: dit is de langste tekst die in Lycië is gevonden. Hierin worden de donaties opgesomd voor een totaalbedrag van ongeveer 500.000 denarii aan 28 steden voor de wederopbouw na de aardbeving van 140–143 n.Chr., evenals alle eerbewijzen die Opramoas ontving van de dankbare steden en de Romeinse keizer.

Agora, stoas en theater

De agora van Rhodiopolis is een belangrijk monument, ondanks de geringe omvang van de stad. De twee verdiepingen tellende stoa en het standbeeld van Ophramoas vormen het commerciële en sociale centrum. Het theater is het enige bouwwerk uit de laat-Hellenistische periode dat bewaard is gebleven te midden van latere Romeinse verbouwingen. In 2011 werd een Lycische necropolis ontdekt, die dateert van ongeveer 300 v.Chr.

Cisternen als technisch systeem

Een uniek kenmerk van Rhodiopolis: de stad had geen ruimte om een aquaduct te bouwen, dus werd al het water opgeslagen in cisternen die rechtstreeks in de rots waren uitgehouwen. Deze cisternen dienden tegelijkertijd als funderingen en terrassen voor gebouwen — een oplossing die techniek en stedenbouw in één element verenigde. Opmerkelijk is dat de 'aquaductsteunen' die eerder op het grondgebied van de stad waren geïdentificeerd, bij nader inzien Romeinse grafkamers bleken te zijn.

Interessante feiten en legendes

  • In 2017 leidde de restauratie van de tempel bij het theater tot een schandaal: er werd gebruikgemaakt van arbeiders zonder restauratie-ervaring, sommige stenen werden in de verkeerde richting gelegd en er werd Italiaans marmer gebruikt in plaats van lokale steen. Deze episode was aanleiding voor een brede discussie over de methoden voor het herstel van antieke monumenten in Turkije.
  • Opraomos schonk geld aan 28 Lycische steden – en geen enkele daarvan was zijn geboortestad. Dit is een voorbeeld van de Griekse en Romeinse praktijk van 'evergetisme': een rijke burger financierde vrijwillig maatschappelijke behoeften en ontving in ruil daarvoor eer en een nagedachtenis na zijn dood. Het monument in Rhodiopolis is het best bewaarde document van dit systeem in heel Klein-Azië.
  • De enige bekende bisschop van Rhodiopolis heette Nicolaas — dezelfde naam als de beroemdste inwoner van Lycië, Nicolaas van Myra (Sinterklaas). De naamovereenkomst is geen toeval: Nicolaas was een van de meest vereerde namen in het vroeg-Byzantijnse Lycië.
  • De stad werd gesticht door kolonisten uit Rhodos, maar volgens onderzoekers sloeg ze zelf zilveren munten – een zeldzaam voorrecht voor een kleine Lycische polis met één stem in de Unie.

Hoe er te komen

Rhodiopolis ligt in Lycië, op een heuvel ten noordwesten van Kumluca in de provincie Antalya. De dichtstbijzijnde grote luchthaven is Antalya (AYT), op ongeveer 90 km afstand in westelijke richting over de weg. Er rijden bussen van Antalya naar Kumludja; de rit duurt ongeveer 1,5–2 uur. Van Kumludja naar de ruïnes is het ongeveer 5–7 km over een onverharde weg; u kunt het beste met een huurauto gaan. Van Kas en Demre (Myra) is het ongeveer een uur rijden naar het oosten over een schilderachtige kustweg.

Het terrein is niet omheind en de toegang is gratis. Het is het handigst om een bezoek te combineren met Kumluca, Demre – Myra en Hierapolis in Kastanba in één route langs de Lycische kust.

Tips voor reizigers

De beste tijd voor een bezoek is de lente en de herfst: in april-mei zijn de hellingen van de heuvel bedekt met bloeiende maquis, in oktober is het licht zacht en goudkleurig. In de zomer is het erg heet op de heuvel; zonnebrandcrème en water zijn het hele jaar door onmisbaar. Er zijn geen wegwijzers op het terrein — het is beter om van tevoren een GPS-track te downloaden.

Neem een verrekijker mee: de inscripties van Opraamoas op het monument zijn gedetailleerd, en het is interessanter om de letters van dichtbij te bekijken dan op foto's. In de buurt van de ruïnes grazen soms geiten van lokale boeren – een vertrouwd beeld voor de door toeristen ongerepte Lycische gebieden. Zorg voor stevig schoeisel: de hellingen zijn rotsachtig en na regen glad. Het is handig om een bezoek aan Rodiapolis te combineren met de nabijgelegen Lycische rotsgraven bij Kumludja – deze liggen op een half uur rijden en geven samen een goed beeld van de Lycische begrafeniscultuur.

Jouw comfort is belangrijk voor ons, klik op de gewenste markering om een route te maken.
Vergadering ten gunste van minuten voor de start van
Gisteren 17:48

Ook on topic

Cyaneae (Kianei) — de stad van de sarcofagen in Lycië bij Demre
Cyaneae (Kianei) — de stad van de sarcofagen in Lycië bij Demre
Gisteren 17:48
Güvenpark in Kızılay – het monument voor de veiligheid en het hart van Ankara
Güvenpark in Kızılay – het monument voor de veiligheid en het hart van Ankara
Gisteren 17:48
De Oude Moskee (Mersin) — geschiedenis en architectuur van de Eski Cami
De Oude Moskee (Mersin) — geschiedenis en architectuur van de Eski Cami
Gisteren 17:48
Bagaran — de oude hoofdstad van Armenië in de provincie Kars
Bagaran — de oude hoofdstad van Armenië in de provincie Kars
Gisteren 17:48
Veelgestelde vragen — Rhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije Antwoorden op veelgestelde vragen over Rhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije. Informatie over de werking, mogelijkheden en het gebruik van de dienst.
Rhodiapolis is een kleine antieke stad op een heuvel in de provincie Antalya, die volgens de gangbare opvatting door kolonisten van het eiland Rhodos is gesticht. Het belangrijkste kenmerk is de uitzonderlijke compactheid en de ongebruikelijke indeling: het steile reliëf van de heuvel dwong de oude architecten om cisternen, funderingen en terrassen te combineren tot één technisch systeem. In de Lykische Bond had de stad slechts één stem, maar juist hier woonde de rijkste filantroop van de antieke wereld, Ophramas, wiens monument de langste inscriptie in heel Lycië draagt.
Nee, het terrein van de ruïnes is niet omheind en de toegang is vrij. Er zijn geen kassa’s of bewaking ter plaatse. Dit is typerend voor kleine, minder toeristische monumenten in Lycia. Maar juist daarom is de infrastructuur hier minimaal: er zijn geen wegwijzers, toiletten, cafés of souvenirwinkels.
Opraomoas is de beroemdste inwoner van Rhodiopolis, die leefde in de 2e eeuw na Christus. Na de verwoestende aardbeving van 140–143 doneerde hij ongeveer 500.000 denarii voor de wederopbouw van 28 Lycische steden en financierde hij ook de bouw van twee tempels in zijn geboortestad. De muren van zijn monument, dat naast het theater is opgericht, zijn volledig bedekt met inscripties — dit is de langste tekst die in Lycië is gevonden en een van de best bewaarde documenten over de praktijk van het evergetisme in heel Klein-Azië.
De Griekse naam Ῥοδιάπολις betekent letterlijk ‘de stad van Rhodos’. Volgens de gangbare wetenschappelijke theorie werd de nederzetting gesticht door kolonisten van het eiland Rhodos, een machtige maritieme stadstaat in de Egeïsche wereld. Oude auteurs noemden de stad op verschillende manieren: Ptolemaeus en Stefanus van Byzantium noemden haar Rhodia, Plinius de Oudere noemde haar Rhodiopolis, terwijl op munten en in inscripties de vorm Rhodiapolis steeds terugkomt.
De staat van instandhouding van het object is matig. Het best blootgelegd en toegankelijk voor bezichtiging zijn de Grote Baden uit de 2e eeuw n.Chr. met een oppervlakte van meer dan 1000 vierkante meter — de oostelijke muur is bijna tot aan het niveau van het gewelf bewaard gebleven. Ook zijn de agora, de stoas, het theater uit de laat-Hellenistische periode en het monument van Opraamoas met inscripties te zien. In 2005 werd het gebied verwoest door een hevige bosbrand, en systematische opgravingen vinden pas sinds 2006 plaats, zodat een deel van de objecten nog niet is blootgelegd.
Omdat het reliëf van de heuvel het onmogelijk maakte een aquaduct aan te leggen, hebben de inwoners van Rodiopol een uitgebreid systeem van reservoirs rechtstreeks in de rots uitgehouwen. Deze reservoirs dienden tegelijkertijd als fundering en als terrassen voor de gebouwen — dat wil zeggen dat één constructie drie taken tegelijk vervulde: wateropslag, dragende fundering en het egaliseren van de helling. Opmerkelijk is dat de 'steunpilaren van het aquaduct', die men vroeger op het terrein zag, in werkelijkheid Romeinse grafkamers bleken te zijn.
De stad werd in 1842 door de reiziger T. A. B. Spratt voor de Europese wetenschap ontdekt. In 1894 stelde een groep onder leiding van E. Krik de eerste gedetailleerde documentatie van de inscripties van Opramoasa samen. Systematische archeologische opgravingen begonnen pas veel later — in 2006, onder leiding van Nevzat Çevik van de Akdeniz Universiteit en met steun van het Turkse Ministerie van Cultuur.
Ja. De dichtstbijzijnde bezienswaardigheden zijn de Lycische rotsgraven bij Kumludja (ongeveer een half uur rijden), die een goed beeld geven van de plaatselijke begrafeniscultuur. Iets verderop liggen Demre met Myra en de Sint-Nicolaaskerk, evenals Hierapolis in Kastanial. Ze passen allemaal in één route langs de Lykische kust, waardoor je een hele dag productief in de regio kunt doorbrengen.
Deze tocht vereist fysieke inspanning: de hellingen van de heuvel zijn rotsachtig en na regen glad; er zijn geen officiële paden of wegwijzers. Voor oudere kinderen en actieve volwassenen is dit een interessant avontuur. Voor ouderen of toeristen met een beperkte mobiliteit kan het bezoek bemoeilijkt worden door het oneffen terrein. In ieder geval is stevig, antislipschoenen voor iedereen verplicht.
Ja. In de late oudheid maakte Rhodiapolis deel uit van de provincie Lycië en had het een bisschopszetel die onder het gezag van Myra stond. Er is slechts één specifieke bisschop bekend: Nicolaas, die aanwezig was op het Concilie van Constantinopel in 518. De naam Nicolaas was wijdverbreid in het vroeg-Byzantijnse Lycië; ook de beroemdste inwoner van de regio, Nicolaas van Myra, droeg deze naam.
Ja. In 2017 kreeg de restauratie van de tempel bij het theater kritiek van deskundigen: er werden arbeiders ingezet zonder restauratie-ervaring, een deel van de stenen werd in de verkeerde richting gelegd en in plaats van lokale steen werd Italiaans marmer gebruikt. Dit incident leidde tot een brede discussie over de ethiek en methoden van het herstel van antieke monumenten in Turkije.
Ja, volgens onderzoekers sloeg Rodiapolis zelf zilveren munten – een zeldzaam voorrecht voor een kleine polis met slechts één stem in de Lykische Bond. Dit wijst erop dat de stad, ondanks haar bescheiden politieke gewicht, over een zekere economische zelfstandigheid en status beschikte.
Gebruikershandleiding — Rhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije Rhodiapolis – een oude Lycische stad en de mecenas Ophramoas in Turkije -gebruikershandleiding met een beschrijving van de belangrijkste functies, mogelijkheden en gebruiksprincipes.
De beste periodes zijn de lente (april–mei) en de herfst (september–oktober). In de lente is de heuvel bedekt met bloeiende macchia, en in de herfst is het licht zacht en goudkleurig. In de zomer is het erg warm op de open, rotsachtige hellingen, waardoor een bezoek vermoeiend kan zijn. Plan uw bezoek in de ochtend om de grootste hitte te vermijden.
De dichtstbijzijnde grote luchthaven is Antalya (AYT), op ongeveer 90 km afstand. Er rijden bussen van Antalya naar Kumluca; de reis duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur. Als u vanuit Kaş of Demre (Myra) komt, duurt de rit ongeveer een uur via de schilderachtige kustweg.
Van Kumludja naar Rodiopol is het ongeveer 5–7 km over een onverharde weg. Het beste is om een auto te huren: er rijdt geen openbaar vervoer naar de ruïnes, en hoewel je in Kumludja wel een taxi kunt vinden, moet je van tevoren afspreken wanneer je teruggebracht wilt worden. Download de GPS-route van tevoren, want er staan geen wegwijzers langs de weg.
Neem voldoende water mee — er zijn geen winkels of cafés bij de ruïnes. Draag stevige schoenen met antislipzolen: de hellingen zijn rotsachtig en na regen glad. Zonnebrandcrème is in elk seizoen onmisbaar. Een verrekijker is handig om de inscripties op het monument van Opraモアサ te bekijken. De mobiele dekking in het gebied kan wisselend zijn — download de kaart en de route offline.
Er zijn geen officiële wegwijzers of gemarkeerde paden in het gebied. Gebruik een vooraf gedownloade GPS-route. Begin je rondleiding aan de voet van de heuvel, waar de Grote Baden liggen – het meest opgegraven en goed zichtbare bouwwerk. Ga de helling op naar de agora, het theater en het monument van Opraamoas. Let op de in de rots uitgehouwen reservoirs — deze liggen vaak verborgen onder je voeten.
Aanbevolen minimale bezoekduur: 90 minuten. Belangrijkste bezienswaardigheden: de grote baden uit de 2e eeuw (onderste verdieping), het monument van Opraomoas met inscripties (naast het theater), het theater zelf uit de laat-Hellenistische periode, de agora en de stoas. Als u geïnteresseerd bent in de bouwkundige aspecten, neem dan de tijd om de rotsreservoirs te bekijken, die tegelijkertijd als fundering voor de gebouwen dienden.
Rodiopol kun je gemakkelijk in één dag combineren met nabijgelegen bezienswaardigheden. Op een half uur rijden liggen de Lycische rotsgraven bij Kumludja. Demre met Myra en de Sint-Nicolaaskerk liggen op ongeveer een uur rijden. Deze route omvat tegelijkertijd de antieke architectuur, de Lycische begrafeniscultuur en het vroegchristelijke erfgoed van de regio, zonder dat de dag te vol raakt met reizen.