Ook on topic

Mancınık Kalesi — de ruïnes van een Hellenistische bergvesting uit de 2e–1e eeuw v.Chr., gelegen op een rots boven de Şeytanderesi-kloof in de provincie Mersin. De belangrijkste waarde van het object is het bewaard gebleven veelhoekige metselwerk van de muren zonder mortel en de Griekse inscriptie "οἰκοδόμος" (bouwer) op een van de platen. De vesting wordt vrijwel niet bezocht door toeristen en ontbreekt in de meeste reisgidsen over de regio, wat het een zeldzame vondst maakt voor wie geïnteresseerd is in antieke vestingwerken.

De vesting werd gebouwd in de Hellenistische periode — vermoedelijk in de 2e–1e eeuw v.Chr., tijdens de strijd tussen de Seleuciden, de Ptolemaeën en lokale dynastieën om de heerschappij over Cilicië. Mancınık bewaakte het bergpad dat de Middellandse Zeekust bij Silifke verbond met het binnenlandse plateau van Taurus. Er zijn indirecte aanwijzingen dat de vesting in de Byzantijnse tijd werd gebruikt, maar er zijn geen grote verbouwingen vastgelegd.

Het Turkse woord „mancınık“ betekent „katapult“ of „trebuchet“. Dit is een latere volksnaam – hij ontstond in de middeleeuwen, toen de werkelijke oorsprong van de vesting al in de vergetelheid was geraakt. De antieke naam van het bouwwerk is tot op heden niet vastgesteld: de inscripties die deze naam zouden kunnen bevatten, zijn ernstig beschadigd.

Polygonaal metselwerk — een bouwtechniek waarbij veelhoekige stenen blokken zonder gebruik van mortel nauwkeurig op elkaar worden afgestemd. Deze methode zorgt ervoor dat de muren zeer goed bestand zijn tegen aardbevingen en ondermijning. Voor Cilicië wordt Mancınık beschouwd als een van de toonaangevende voorbeelden van deze Hellenistische vestingtechniek: afzonderlijke delen van de muren zijn tot enkele meters hoogte vrijwel in hun oorspronkelijke staat bewaard gebleven, zonder noemenswaardige latere verbouwingen.

Op een van de stenen platen is het Griekse woord «οἰκοδόμος» – «bouwer» – bewaard gebleven. Het is in feite de handtekening van de meesterbouwer of een aanduiding van zijn functie, wat bij antieke forten zelden voorkomt. Deze inscriptie bevestigt de Hellenistische oorsprong van het bouwwerk en de Griekse culturele achtergrond van de bouwers. Er zijn nog enkele andere inscripties gevonden, maar deze zijn zo beschadigd dat ze voorlopig niet te lezen zijn.

Het eerste systematische archeologische onderzoek naar de vesting werd in 1987 uitgevoerd door de Turkse archeoloog Levent Zoroglu. Hij bracht de indeling van de vesting, de overblijfselen van inscripties en de aard van het metselwerk in kaart. Sindsdien zijn er geen grootschalige opgravingen meer uitgevoerd op deze locatie, waardoor de vesting vanuit wetenschappelijk oogpunt nog steeds weinig onderzocht is.

Mancınık Kalesi staat niet op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het object bevindt zich in Turkije en valt formeel onder de Turkse wetgeving inzake de bescherming van cultureel erfgoed, maar er is geen actieve toeristische ontwikkeling en er is geen beschermende infrastructuur ter plaatse. Juist daarom is het bijzonder belangrijk om je op het object zorgvuldig te gedragen: raak het metselwerk niet aan, verplaats geen blokken en raak de inscripties niet aan.

Er is geen kassa, geen kaartverkoop en geen officiële voorzieningen ter plaatse. De toegang tot de ruïnes is gratis. Het ontbreken van voorzieningen betekent echter ook dat er geen bewegwijzering, toiletten, cafés of uitkijkpunten met hekwerk zijn — houd hier rekening mee bij het voorbereiden van je reis.

De route is niet geschikt voor reizigers met een beperkte mobiliteit en vereist extra voorzichtigheid met kinderen. Vanaf het dichtstbijzijnde dorp loopt een steil, rotsachtig pad over het bergachtige terrein naar de ruïnes. De rots boven de Şeytanderesi-kloof zelf is niet afgezet. De route wordt aanbevolen voor mensen met een goede fysieke conditie, die stevige wandelschoenen dragen en voldoende water bij zich hebben.

Şeytanderesi betekent letterlijk ‘Duivelsbeek’. Het is een indrukwekkende natuurlijke kloof met bijna loodrechte wanden en een inheemse flora. Het fort Mancınık staat pal op de klif boven de kloof, waardoor de verdedigers een uitstekend uitzicht hadden op het bergpad. De kloof is op zichzelf al een bezienswaardigheid, interessant voor natuurliefhebbers en fotografen.

Binnen een straal van 25–30 km rond Mancınık liggen verschillende bezienswaardigheden: het kasteel van Silifke (een middeleeuwse vesting op een heuvel boven de stad) en de grotten van Cennet ve Cehennem („Paradijs en Hel“ – schilderachtige karstputten met de ruïnes van een Byzantijnse kerk). Alle drie de bezienswaardigheden kunnen worden gecombineerd in een dagtrip als u een huurauto heeft.

De beste maanden om Mancınık te bezoeken zijn maart tot en met mei en oktober. In het voorjaar zijn de paden niet uitgedroogd, is de lucht koel en staat de vegetatie in bloei. In de herfst neemt de hitte af en is het licht goed om te fotograferen. In de zomer worden de rotsen en het pad gloeiend heet en is er bijna geen schaduw — dit is uitputtend en brengt het risico op een zonnesteek met zich mee. In de winter kan er regen vallen en zijn er tijdelijke overstromingen mogelijk in de Şeytanderesi-kloof.

De stad Silifke in de provincie Mersin is een handige uitvalsbasis voor deze tocht; deze ligt op 20 tot 25 km afstand van het fort. Silifke is met de bus bereikbaar vanuit Mersin of Antalya. In de stad zijn hotels in verschillende prijsklassen, restaurants en tankstations te vinden. Hier kunt u het beste eten en drinken inslaan voordat u naar de ruïnes vertrekt.

Zonder eigen of gehuurde auto is het uiterst moeilijk om de vesting te bereiken: er rijdt geen openbaar vervoer naar de Şeytanderesi-kloof. Vanuit Silifke moet u de D400 nemen en vervolgens afslaan richting de dorpen in het binnenland. Het laatste stuk is een onverharde weg. Download van tevoren een offline kaart met de coördinaten 36°31′ N, 34°03′ E: de mobiele verbinding in de kloof is onstabiel.

Controleer je uitrusting voordat je aan de klim begint: stevige wandelschoenen met een goed profiel zijn verplicht — het pad is rotsachtig en op sommige plaatsen steil. Neem minstens 1,5 liter water per persoon mee, een hoofddeksel en zonnebrandcrème. Als u zonder gids gaat, laat dan iemand die u kent weten welke route u neemt en wanneer u naar verwachting terugkomt.

Vanuit het dichtstbijzijnde dorp loopt er een wandelpad over het bergachtige terrein naar de ruïnes. Wees voorzichtig tijdens de klim: de stenen kunnen los zitten en het pad verdwijnt hier en daar tussen het struikgewas. Volg de route die u van tevoren op uw GPS-apparaat of telefoon hebt gedownload. Reken op minimaal 90 minuten voor de hele rondleiding, inclusief de heen- en terugweg.

Let bij de ruïnes op de delen van het veelhoekige metselwerk die nog enkele meters hoog zijn, de overblijfselen van de torens en de hoofdingang, en de steen met het Griekse opschrift «οἰκοδόμος». Raak het metselwerk niet met uw handen aan en probeer geen omgevallen blokken op te tillen of te verschuiven — zelfs een kleine verschuiving van een veelhoekige steen kan de stabiliteit van de aangrenzende stenen verstoren. De inscripties zijn bijzonder kwetsbaar: aanraking versnelt hun verval.

Mancınık laat zich goed combineren met andere bezienswaardigheden binnen een straal van 25–30 km. Na een bezoek aan het fort kunt u een tussenstop maken in Silifke om het middeleeuwse kasteel op de heuvel te bezichtigen, en vervolgens de karstputten Cennet ve Cehennem met de ruïnes van een Byzantijnse kerk bezoeken. Met deze route kunt u in één dag verschillende historische tijdperken ontdekken, mits u over een auto beschikt.