Ayrıca konuyla ilgili

"Akköprü" adı Türkçe'den çevrildiğinde "Beyaz Köprü" anlamına gelir. Bu isim halk kökenli, Osmanlı dönemine ait bir isimdir ve yapının dış görünüşüyle ilgilidir: Köprünün yanlarındaki mermer kaplama levhaları güneş ışığını yansıtıyordu ve uzaktan bakıldığında yapı gerçekten de açık renkli, neredeyse beyaz görünüyordu. Bu, geç Roma mimari geleneğinin karakteristik bir özelliğidir — mermer sadece yapısal bir malzeme olarak değil, aynı zamanda dekoratif bir unsur olarak da kullanılırdı.

Araştırmacılara göre köprü, M.S. 4. yüzyılda — muhtemelen 337 yılında vefat eden İmparator Büyük Konstantin’in hükümdarlığı döneminde — inşa edilmiştir. Bu dönem, Küçük Asya’daki yol ağının kapsamlı bir şekilde yenilenmesi ve Konstantinopolis ile doğu eyaletleri arasındaki bağların güçlendirilmesiyle dikkat çekmektedir. Köprü, stratejik yolun önemli bir bölümü olan Granicus Nehri'ni geçmeyi sağlıyordu.

MÖ 334 yılında, tam da Granicus Nehri’nde (Türkçe: Biga Çayı) İskender Makedonyalı, Pers ordusu karşısında ilk büyük zaferini kazandı. Bu savaş, ona Küçük Asya’nın içlerine doğru yol açtı. Beyaz Köprü, savaştan yaklaşık yedi yüzyıl sonra, çok daha geç bir tarihte inşa edildi; ancak aynı nehir üzerinde yer alması, burayı tarihsel açıdan çok katmanlı bir yer haline getiriyor.

Yıkımın başlıca nedeni savaşlar ya da depremler değil, 19. yüzyıldaki ekonomik “kanibalizm”di. Mermer bloklar ve tuğlalar, yerel yolların ve binaların inşası için aktif olarak sökülüp götürüldü. 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında İngiliz arkeolog Frederick W. Hasluck bölgeyi incelediğinde, bir zamanlar görkemli olan yapıdan geriye sadece dağınık parçalar kalmıştı. Bu, birçok taşra Roma yapısının tipik kaderi.

Köprü, tam haliyle sekiz kemere sahipti: nehrin ana yatağı üzerinde dört ana kemer ve yanlarda dört adet daha küçük taşkın kemeri. Ana açıklığın uzunluğu yaklaşık 13–14 metre, karayolu kısmının genişliği ise yaklaşık 6 metreydi. Yapı, tuğla ve yontulmamış taştan inşa edilmiş olup, yanları mermer kaplamalıydı. Karayolu kısmının altında boşaltma odaları bulunmaktaydı; bu, geç Roma ve erken Bizans köprü mimarisi okuluna özgü bir mimari teknikti. Köprü henüz büyük bir kısmı ayakta dururken, ilk ayrıntılı tanımlamayı İngiliz gezgin Edmund Chishull 1699 yılında kayda geçirdi.

Bugün Akköprü'nün bulunduğu yerde dağınık kalıntılar bulunmaktadır: Biga Çayı'nın yatağındaki ayak temelleri, tuğla duvar parçaları ve kıyılardaki tek tek mermer bloklar. Burada düzenlenmiş bir ziyaret alanı, bilgilendirme levhaları veya yürüyüş yolu bulunmamaktadır. Burası, Roma ve Bizans mühendisliğine özel ilgi duyan kişiler için bir mekandır; kitlesel bir turistik nokta değildir.

Bu yer, bilet gişesi ve giriş bileti bulunan organize bir müze ya da koruma altındaki bir anıt değildir. Köprünün parçaları, Biga çevresindeki nehir yatağında ve kıyılarında bulunmaktadır — bu parçalara erişim fiilen serbesttir. Bu nedenle, özellikle dikkatli davranmak önemlidir: taşları yerinden oynatmamak ve parçaları almamak — her biri gelecekteki araştırmalar için değerlidir.

En uygun zaman, ilkbaharın sonu (Mayıs) ve sonbaharın başı (Eylül–Ekim) dönemleridir. Bu dönemlerde Biga Çayı’nın su seviyesi düşer ve nehir yatağındaki ayakların tabanları daha belirgin hale gelir. Kışın ve ilkbaharın başlarında sel suları bu parçaları tamamen su altında bırakabilir ve incelemeyi anlamsız hale getirebilir.

Öncelikle Roma ve erken Orta Çağ mühendisliğine, taşra arkeolojisine ve “gözden kaçmış” yerlere ilgi duyanlara hitap ediyor. Altyapısı olan klasik turistik yerleri arayanlara uygun bir yer değil. Misia ve Troas'taki antik kalıntıları gezen ve zaten Truva, Assos veya Çanakkale'yi ziyaret etmeyi planlayan gezginlerin rotasına çok iyi uymaktadır.

Evet. Köprü, birkaç gezgin ve bilim insanı tarafından kayıt altına alınmıştır: 1699’da Edmund Chishull, 1815’te William Turner, 1847’de Pyotr Chikhachyov, 1890’larda Alman araştırmacı Janke ve 20. yüzyılın başında İngiliz arkeolog Frederick W. Hasluck. Onların tanımları ve çizimleri, yapının görünümünü yeniden canlandırmamızı sağlıyor. Seyahate çıkmadan önce en azından kısa alıntıları okumak faydalı olacaktır — bu bağlam olmadan kalıntılar nehirdeki sıradan taşlar gibi görünür.

Akköprü, çok popüler bir turistik yer değildir. Burayı gez planınıza eklemeden önce, taşra Roma mühendisliğine ilgi duyduğunuzdan ve altyapısı olmayan kalıntıları gezmeye hazır olduğunuzdan emin olun. Bu yeri, Truva (Troy), Assos, Çanakkale ve çevresindeki kalıntılarla birlikte antik Misia ve Trosya rotasına dahil etmek mantıklıdır. Böylece köprüye yapılacak gezi ayrı bir sapma olmaz, bölgedeki 2-3 günlük turun mantıklı bir parçası haline gelir.

En yakın büyük yer işareti, Türkiye'nin kuzeybatısındaki Çanakkale ilinde bulunan Biga kasabasıdır. Çanakkale'den Biga'ya yaklaşık 80 km, İstanbul'dan ise yaklaşık 250 km uzaklıktadır: feribotla veya 1915 Çanakkale Köprüsü üzerinden gidebilirsiniz. Çanakkale ve İstanbul'dan Biga'ya otobüsler kalkmaktadır, ancak kalıntılara doğru ilerlemek için toplu taşıma araçları yeterli olmayacaktır — araba gereklidir.

Konum koordinatları: 40°22′21″ K, 27°18′36″ D. Nehir çevresinde mobil internet bağlantısı dengesiz olabileceğinden, bu koordinatları önceden navigasyon cihazınıza veya çevrimdışı haritanıza kaydedin. Biga çevresindeki Biga Çayı üzerindeki modern köprüyü referans alın; nehir yatağında ve kıyılarında eski ayakları ve duvar parçaları görülebilir.

Burada klasik bir yürüyüş yolu yoktur. Sağlam ve su geçirmez ayakkabılar giyin; nehre giden yollar genellikle bataklık ve sazlıklarla kaplıdır. Böcek kovucu yanınıza alın. 19. yüzyıldan kalma açıklamaları ve fotoğrafları yazdırın veya çevrimdışı olarak kaydedin: tarihsel bağlam olmadan, karşınızda tam olarak ne olduğunu ve yapının ne kadar büyük olduğunu hayal etmek zordur.

Nehir yatağındaki ayakların tabanlarına dikkat edin — ilkbaharın sonlarında ve sonbaharda, su seviyesi düşük olduğunda bunlar en belirgin şekilde görülür. Kıyılarda tuğla duvar parçaları ve mermer blokları arayın. Taşları hareket ettirmeye çalışmayın ve hiçbir şeyi yanınızda götürmeyin: alan koruma altında değildir ve ziyaretçilerin özenli davranması, gelecekteki araştırmalar için kalan parçaların tek korumasını oluşturur. Ziyaret için önerilen süre yaklaşık bir buçuk saattir.

Seyahatinizi zenginleştirmek için Akköprü'yü Misia ve Truva bölgesindeki diğer turistik yerlerle birleştirin: Çanakkale civarındaki Truva (Troy), Ege kıyısındaki antik Assos kenti, ayrıca Kızılçukur ve il boyunca uzanan yol kenarındaki kalıntılar. 2-3 gün içinde Türkiye'nin kuzeybatısındaki antik mirası kapsayan zengin bir rota oluşturabilirsiniz; bu rotada Beyaz Köprü, standart turistik rotaların dışında nadir ve akılda kalıcı bir "keşif" olacaktır.